دکتر ابوالقاسم حسینجانی، نویسنده، شاعر و نهج البلاغه پژوه معروف کشورمان است که یکی از آثار بسیار ارزشمند او در حوزه نهج البلاغه، ویرایش کتاب قرآن در نهج البلاغه، اثر حضرت آیت الله جوادی آملی است. دوستان خدا در نهج البلغه دکتر حسینجانی مدتی پیش برنامه ای کوتاه و در نوع خود جالب در رادیو فرهنگ داشت که در آن به بررسی مفاهیم و مباحث نهج البلاغه می پرداخت. حسینجانی در این برنامه که با عنوان «کلام جاودانه» از «رادیو فرهنگ» پخش می شد، از منظری نو و با تکیه بر تعریف ها و بازتعریف مفاهیم، کلمات و واژه ها به بررسی جملاتی از نهج البلاغه می پرداخت.


این برنامه که حداکثر، زمان اجرای آن ۷ دقیقه به طول می انجامید، با توجه به زیبایی کلام حضرت امیر (علیه السلام) و نیز دقت نظر حسینجانی، لحظاتی زیبا لبریز از تامل و اندیشه را به مخاطب عرضه می کرد.

فایل صوتی چند جلسه از این برنامه به دستم رسید که از این پس، هر از چندگاهی ـ تلاش می کنم به صورت هفتگی ـ متن پیاده شده این جلسات، در کنار فایل صوتی آن را به مخاطبین ارائه نمایم.

بی شک دقت در این متن های کوتاه، باب جدیدی از این کتاب عزیز و شریف را پیش روی مان خواهد گشود.

***

من نهج البلاغه را کتاب تعریف ها و باز تعریف ها می دانم.

در حکمت ۲۱ نهج البلاغه آمده است:

قُرِنَتِ الهَیبَهُ بِالخَیبَۀِ، وَالحَیاهُ بَالحِرمانِ، وَالفُرصَۀُ تَمُرَّ مَرَّ السَّحابِ، فَانتَهِزوُا فُرَصَ الخَیرِ.
ترس، با ناامیدی و شرم با محرومیت همراه است، و فرصت ها چون ابرها می گذرند، پس فرصت های نیک را غنیمت شمارید.

ترس داشتن و بابیم و هراس وارد کارها شدن، به ناامیدی ختم خواهد شد.  در این متن به همین بخش از این حکمت (قُرِنَتِ الهَیبَهُ بِالخَیبَۀِ) خواهیم پرداخت.

مفهوم اینکه ترس داشتن، قرین ناامیدی است، یعنی چه؟
باید دقت داشته باشیم که پروا نکن، پرواز کن. انسان، تمام ارزشش به سؤال و جستجوگری اوست. حتی قرآن را هم برای ثواب نخوانید. قرآن را برای جواب بخوانید. سؤال داشته باشیم و آنگاه به چیزی گوش بدهیم. به مشکلی برسیم و بعد به دنبال راه حل باشیم. پای صحبت قرآن هم که می نشینیم، طوری برخورد کنیم که هر کلمه و هر آیه اش پاسخ یک سؤالی برای ما باشد. منظور از هم نشینی و دل نشینی، همین است. با علی(علیه السلام) هم، هم اندیشی کنیم. سؤال طرح کنیم و در لا به لای کلمات حضرت، به دنبال پاسخ باشیم.

می گویند بر روی شاخه بلند یک درختی، گنجشک ها لانه درست کرده بودند و روزگار را به راحتی سپری می کردند. روزی این گنجشک ها می بینند که یک مار بسیار وحشت ناک از تنۀ درخت بالا می آید تا آن ها را لقمۀ طمع خود کند. گنجشک ها می ترسند و در لانۀ خودشان شروع به لرزیدن می کنند. تنها کمی مانده که این مار، این اژدها و این افعی، زهرش را در جان این گنجشک ها بریزد، یکی از این گنجشک ها به یاد می آورد که می تواند بپرد. این اژدها نمی تواند بپرد، اما گنجشک می تواند پرواز کند. تو در مواقع ترس از پروازت استفاده کن. (قُرِنَتِ الهَیبَهُ بِالخَیبَۀِ)، یعنی این. یعنی پروا نکن، پرواز کن. راه پرواز را که بر روی ما نبسته اند.

انسان، یعنی اینکه در بن بست قرار نگرفتن و هرکس در بن بست قرار بگیرد، هنوز به معنی واقعی انسان بودن خودش نرسیده است.

تمرکز، قدرت آفرینی است. اگر ما دوباره به خودمان برسیم و روی خودمان متمرکز بشویم و به خود بیائیم و بدانیم که چه می توانیم انجام دهیم، آن گاه به جهان و به زمان معنی خواهیم بخشید. یعنی خودشناسی راه حل همۀ هراس هاست. انسان هراسی را می توان با انسان شناسی درمان کرد. قُرِنَتِ الهَیبَهُ بِالخَیبَۀِ. ترس جز ناامیدی، جز کنار کشیدن و منزوی شدن، هیچ دستاورد دیگری نمی تواند داشته باشد.

آستین ها را بالا بزنیم و با علی (علیه السلام) به راه بیفتیم و مطمئن باشیم که می توان جلو رفت.

  دریافت فایل صوتی این جلسه


جلسه اول: ویژگی دوستان خدا از منظر امام علی (علیه السلام) + صوت