ویژگی دوستان خدا از منظر امام علی (علیه السلام) + صوت
دکتر ابوالقاسم حسینجانی، نویسنده، شاعر و نهج البلاغه پژوه معروف کشورمان است که یکی از آثار بسیار ارزشمند او در حوزه نهج البلاغه، ویرایش کتاب قرآن در نهج البلاغه، اثر حضرت آیت الله جوادی آملی است. 
دکتر حسینجانی مدتی پیش برنامه ای کوتاه و در نوع خود جالب در رادیو فرهنگ داشت که در آن به بررسی مفاهیم و مباحث نهج البلاغه می پرداخت. حسینجانی در این برنامه که با عنوان «کلام جاودانه» از «رادیو فرهنگ» پخش می شد، از منظری نو و با تکیه بر تعریف ها و بازتعریف مفاهیم، کلمات و واژه ها به بررسی جملاتی از نهج البلاغه می پرداخت.
این برنامه که حداکثر، زمان اجرای آن ۷ دقیقه به طول می انجامید، با توجه به زیبایی کلام حضرت امیر (علیه السلام) و نیز دقت نظر حسینجانی، لحظاتی زیبا لبریز از تامل و اندیشه را به مخاطب عرضه می کرد.
فایل صوتی چند جلسه از این برنامه به دستم رسید که از این پس، هر از چندگاهی ـ تلاش می کنم به صورت هفتگی ـ متن پیاده شده این جلسات، در کنار فایل صوتی آن را به مخاطبین ارائه نمایم.
بی شک دقت در این متن های کوتاه، باب جدیدی از این کتاب عزیز و شریف را پیش روی مان خواهد گشود.
***
در حکمت ۴۳۲ نهج البلاغه سخن از دوستان خدا است و تعریفی که مولا از انسانهایی می کند که دوست خدا هستند.
«اِنَّ اَولِیاءَ اللهِ هُمُ الَّذینَ نَظَرُوا اِلیَ باطِنِ الدُّنیا اِذَا نَظَرَ النّاس اِلیَ ظاهِرِها، وَاشتَغَلوُا بِآجِلِهَا اِذَا اشّتَغَلَ النّاسُ بِعَاجِلِها» .
دوستان خدا آنهایی هستند که به درون دنیا نگاه می کنند، سطحی و قشری نیستند. در دل و درون و در ژرفنا حرکت می کنند. عمیق می شوند و ریشه یابی می کنند. « اِذَا نَظَرَ النّاس اِلیَ ظاهِرِها.» در حالی که دیگران به ظاهر دنیا چشم دوخته اند، اینان ژرفابین هستند. « وَاشتَغَلوُا بِآجِلِهَا اِذَا اشّتَغَلَ النّاسُ بِعَاجِلِها.» این دوستان به آینده دنیا نظر داشته و چشم دوخته اند، در حالی که دیگران، نگاه هایشان پیش پا افتاده و دم دستی است.
آنهایی که برنامه دراز مدت دارند، آنهایی که آینده نگرند و عمق ها را می بینند، آنهایی که در سطح معطل نمی شوند، اینان دوستان خدایند. هنگامی که از ولی خدا سخن می گوئیم، این یک پیوند خوردن و یک بستگی، هم بستگی و دل بستگی است.
ولایت را می توانیم دل بستگی ترجمه کنیم. متولی و متوالی هر دو از همین ریشه اند. دو چیز را متوالی گویند که هیچ فاصله ای بین آن دو نباشد.۱ و ۳ را متوالی نمی گوئیم. چون بین ۱ و۳، عدد ۲ فاصله انداخته است. اگر دو چیز نسبت به یکدیگر متوالی باشند، آنگاه یکی بر دیگری ولی هم خواهد بود.
« اِنَّ اَولِیاءَ اللهِ هُمُ الَّذینَ نَظَرُوا اِلیَ باطِنِ الدُّنیا» دوستان خدا به باطن دنیا نظر دارند. فقط نمی بینند. نگاه و نگرش دارند. نگرش، آن عملیات نگریستن است. درست مثل کوچه و کوچش، کوچه آن بستر و کانالی است که فرد در آن می کوچد و کوچش همان عملیات حرکت کردن و جا به جا شدن است. نگرش و نگره هم این طور است. ما باید برای نگرش مان بستر سازی کنیم و این تعریف نگرش الهی اولیای خداست که اولا سطحی نگاه نمی کنند، برنامه ریزی ها و نظریه پردازی هایشان عمیق و بلند مدت است، هم ارتفاع دارند و هم عمق، و دیگر آنکه، آینده را می بینند.
قرار نیست ما هر چیزی را که داریم، همین الان مصرف کنیم. همین الان همۀ پتانسیل ها را مصرف کنیم. نگاه تولیدی، نگاه دوستان خداست و نگاه مصرفی، نگاه کسانی است که دوستان خدا نیستند.
دوستان خدا اهل ریشه یابی هستند. «هُمُ الَّذینَ نَظَرُوا اِلیَ باطِنِ الدُّنیا» باطن و درون و ریشه یابی. دوستان خدا اهل ریشه یابی اند. به جای تجلیل، اهل تحلیل اند. به جای آنکه به شاخه ها بپردازند، اهل ریشه یابی اند. فرق بین دو درخت، در تفاوت ما بین شاخه های آنها نیست، در فرق بین ریشه های آنهاست.
لذا با این مدل تعریف، امکان ندارد که با نگاه های کوچک، مسایل بزرگ را حل کرد. نمی شود با چشم های پیش پا بین، دورها و دیرها را دید. اگر در هنگام رانندگی به پشت سر توجه داریم و به آن نگاه می کنیم، اما باید رو به جلو برانیم و این، همۀ راز پیشروی است.
باران عدل